Viêm Amidan: Triệu Chứng, Phân Loại Và Cách Điều Trị

Viêm amidan là một trong những bệnh lý tai mũi họng phổ biến nhất, ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi nhưng đặc biệt thường gặp ở trẻ em từ 5 đến 15 tuổi. Bệnh có thể xảy ra dưới dạng cấp tính hoặc mãn tính, và nếu không được điều trị đúng cách có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.

Amidan là gì?

Amidan (hay hạch hạnh nhân) là hai khối mô lympho nằm ở hai bên thành họng, đóng vai trò là tuyến phòng thủ đầu tiên của hệ miễn dịch, giúp ngăn chặn vi khuẩn và virus xâm nhập vào cơ thể qua đường miệng và mũi. Khi amidan bị nhiễm khuẩn hoặc virus, chúng sẽ sưng to và viêm.

Phân loại viêm amidan

Viêm amidan cấp tính

Khởi phát đột ngột, thường do nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A hoặc các loại virus như Adenovirus, EBV. Bệnh kéo dài từ 5–10 ngày nếu được điều trị kịp thời.

Viêm amidan mãn tính

Xảy ra khi tình trạng viêm tái phát nhiều lần (hơn 5 lần/năm trong 2 năm liên tiếp) hoặc không lành hoàn toàn sau điều trị. Amidan thường xơ hoá, teo nhỏ hoặc dai dẳng to.

Viêm amidan có mủ

Dạng nặng hơn, amidan phủ đầy mảng trắng hoặc vàng (mủ), kèm sốt cao và khó nuốt. Cần được điều trị bằng kháng sinh phù hợp.

Triệu chứng nhận biết

• Đau họng dữ dội, đặc biệt khi nuốt nước bọt hoặc thức ăn.
• Sốt cao từ 38°C trở lên, có thể kèm rét run.
• Amidan sưng đỏ, có thể có điểm trắng hoặc mủ bề mặt.
• Hơi thở hôi do vi khuẩn tích tụ.
• Khàn tiếng hoặc mất tiếng tạm thời.
• Nổi hạch đau ở cổ, đặc biệt dưới hàm.
• Mệt mỏi, chán ăn, đặc biệt ở trẻ nhỏ.

Phương pháp điều trị

Điều trị nội khoa (không phẫu thuật)

• Kháng sinh (nếu nguyên nhân do vi khuẩn): thường dùng Amoxicillin hoặc Penicillin trong 10 ngày.
• Thuốc hạ sốt, giảm đau: Paracetamol hoặc Ibuprofen theo chỉ định bác sĩ.
• Súc miệng bằng nước muối ấm 3–4 lần/ngày.
• Nghỉ ngơi đầy đủ, uống nhiều nước và ăn đồ mềm, dễ nuốt.

Phẫu thuật cắt amidan

Chỉ định cắt amidan khi bệnh tái phát thường xuyên, gây biến chứng hoặc amidan quá to ảnh hưởng đến hô hấp và giấc ngủ. Phẫu thuật ngày nay thực hiện nhanh chóng và ít biến chứng.

Phòng ngừa viêm amidan

• Rửa tay sạch thường xuyên, tránh đưa tay lên miệng và mắt.
• Không dùng chung đồ dùng cá nhân như ly, bàn chải đánh răng.
• Tăng cường hệ miễn dịch bằng chế độ ăn uống, ngủ nghỉ và tập luyện hợp lý.
• Khám tai mũi họng định kỳ, đặc biệt ở trẻ em trong độ tuổi đi học.